Steeds meer ondernemers in de niet-gecontracteerde wijkverpleging vragen een Wtza-vergunning aan om hun diensten te kunnen verlenen. Wat velen niet weten, is dat deze vergunning verplichtingen met zich kunnen meebrengen, waaronder het instellen van een interne toezichthouder (Raad van Toezicht). 

Strengere regels

Zowel de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) als certificerende instanties (zoals KIWA of DEKRA bij een HKZ-audit) toetsen scherp op goed bestuur en intern toezicht. HKZ-normen eisen dat een organisatie voldoet aan alle relevante wet- en regelgeving. Ontbreekt een geldige RvT, dan riskeert u niet alleen handhaving, maar haalt u ook uw HKZ-certificaat niet.

De belangrijkste wettelijke eisen zijn:

• Een RvT van twee leden is wettelijk niet toegestaan (minimaal 3).
• (Ex-)werknemers, aandeelhouders en hun echtgenoten mogen niet in de RvT zitten (art. 7 Uitvoeringsbesluit Wtza).
• Taken en bevoegdheden moeten zijn verankerd in statuten of reglementen, en de leden moeten staan ingeschreven bij de KVK.
• Een RvT delen met een collega-aanbieder in dezelfde regio die ook wijkverpleging biedt, is verboden.

Directe risico’s 

Voldoet u niet aan de eisen, dan heeft dit direct gevolgen voor uw continuïteit. Zonder Wtza-vergunning verleent u onbevoegd zorg, wat kan leiden tot boetes van de IGJ of een last onder dwangsom. Ook zorgverzekeraars zullen hier kritischer op toetsen.

Laat u adviseren

Het instellen van een Raad van Toezicht is niet makkelijk en vergt behoorlijk specifieke juridische en organisatorische kennis. Uiteraard zijn er organisaties, of instanties die u hierover informeren, of zelfs ontzorgen. Wilt u echter eens van gedachten wisselen over de mogelijkheden voor uw zorgonderneming? Neem dan vrijblijvend contact met mij op.

Het ministerie van VWS wil de deelse vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg, het zogenaamde hinderpaalcriterium, volledig afschaffen via het nieuwe wetsvoorstel ‘Beschikbaarheid passende zorg’. Zo wil de overheid zorgverzekeraars dwingende instrumenten geven om enkel nog te sturen op (en dus te vergoeden) zorg die als ‘passend’ wordt aangemerkt.

Contracteringsplicht

Als compensatie wordt nagedacht over een contracteringsplicht. Dit houdt in dat zorgverzekeraars verplicht worden een contract aan te bieden aan élke zorgaanbieder die aantoonbaar passende of vernieuwende zorg levert.

Politiek gevoelig

Hoewel indiening gepland staat voor eind 2027, is dit plan allerminst een gelopen koers. Het dossier is politiek en juridisch explosief: het volledig stopzetten van vergoedingen raakt de vrije artsenkeuze direct en maakt zorg buiten contracten voor lagere inkomens onbetaalbaar. Dit schuurt met fundamentele grondrechten over de toegankelijkheid van zorg. Niet voor niets strandde een soortgelijk voorstel al in 2014 in de Eerste Kamer en trok ook het kabinet-Schoof recent een vergelijkbaar traject voortijdig in.

Kom in actie

De impact is nu al merkbaar achter de schermen. VWS laat de inhoudelijke normen voor ‘Passende Zorg’ namelijk formuleren door de wetenschappelijke en beroepsverenigingen. Hun richtlijnen bepalen straks welke zorg nog vergoed wordt. Volg daarom de normontwikkeling binnen uw eigen beroepsgroep nu al op de voet en oefen actief invloed uit. Sluit aan bij de nieuwe criteria en veranker uw zorgaanbod, zodat uw positie in het zorgstelsel gewaarborgd blijft.

Weet wat uw externe indicerend wijkverpleegkundige doet. Als bestuurder bent u eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van de zorg. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) ziet echter dat het daar vaak misgaat. Externe indicerende wijkverpleegkundigen hebben soms te veel cliënten tegelijk en kennen de dossiers niet goed genoeg. Hierdoor verliezen zij het overzicht en de betrokkenheid die nodig is voor veilige zorg.

Onvolledig

Een goede indicatie is veel meer dan alleen een intakegesprek, het maken van een zorgplan en het invullen van de aanvraag wijkverpleging. De inspectie ziet vaak dossiers die niet compleet zijn. Soms ontbreken zelfs de meest simpele gegevens, zoals wie de huisarts is, wie de contactpersoon is of wat de afspraken rondom reanimatie zijn. Ook belangrijke documenten zoals een overdracht, medicatielijsten, een risico-inventarisatie of brieven van specialisten ontbreken regelmatig.

Er kan dan wel een akkoordverklaring zijn, maar als bij een materiële controle door de zorgverzekeraar blijkt dat het dossier niet op orde is, kan de verzekeraar het uitgekeerde geld terugvorderen. Dit geldt zeker als rapportages niet navolgbaar zijn. Als bestuurder draagt u vervolgens de financiële en juridische gevolgen van die nalatigheid.

Randvoorwaarden

Om uw organisatie te beschermen, moet u de regels voor externe wijkverpleegkundigen aanscherpen. De verpleegkundige mag niet alleen documenten opsturen, maar moet echt de leiding nemen over het zorgproces. Dit betekent dat zij structureel het cliëntdossier op orde houdt, de dagrapportages controleert en zo nodig bijstuurt. Ook moet zij meedoen aan overleggen en haar deskundigheid duidelijk overbrengen. Al haar werkzaamheden moeten terug te vinden zijn in uw eigen elektronische patiëntendossier (EPD/ECD), zodat alle informatie centraal en voor iedereen toegankelijk is.

Tips

Betaal alleen voor een dossier dat volledig ‘audit-proof’ is. Dit betekent dat alle (medische) informatie, contactgegevens, documenten en afspraken met de verzekeraar al proactief in uw systeem zijn verwerkt voordat de factuur wordt voldaan. Maak dus duidelijke (financiële) afspraken, vraag naar relevante (bij)scholingen, zoals vakbekwaam indiceren, en leg alle communicatie vast. Zo zorgt u ervoor dat de geïndiceerde wijkverpleegkundige echt betrokken blijft bij de cliënt en dat uw organisatie geen onnodige risico’s loopt bij controles.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft haar toezicht op de zorg thuis, in de wijk en in het verpleeghuis fundamenteel veranderd. Sinds dit jaar hanteert de inspectie een nieuw normenkader dat niet langer draait om het afvinken van protocollen, maar om de rauwe werkelijkheid van de zorgpraktijk.

In een tijd van personeelsschaarste en toenemende digitalisering kiest de IGJ voor een benadering die nauwer aansluit bij het Generiek Kompas. Dit betekent dat de inspectie voortaan kijkt naar de balans tussen de leefwereld van de cliënt, het dagelijks vakmanschap van de professional en de manier waarop u als organisatie stuurt op kwaliteit en veiligheid.

Vierde pijler

Nieuw in deze aanpak is de toevoeging van een vierde pijler: de thematische normen. Hiermee kan de inspectie gericht inzoomen op specifieke onderwerpen die op dat moment voor uw organisatie relevant zijn, zoals medicatieveiligheid, onvrijwillige zorg inzet van digitale hulpmiddelen, of samenwerkingsverbanden in de regio. Deze flexibele manier van toezichthouden geeft u als zorgaanbieder meer ruimte om zelf de regie te voeren over leer- en verbetertrajecten. De focus ligt minder op wat er op papier staat en veel nadrukkelijker op hoe u samenwerkt in de regio en hoe u omgaat met de uitdagingen van deze tijd.

Onderbouwing

Voor u als zorgaanbieder betekent dit dat rapportages compacter worden en er meer ruimte ontstaat voor uw eigen reflectie op de uitkomsten. Tegelijkertijd vraagt dit nieuwe toezicht om een scherpe onderbouwing van uw keuzes. U moet helder kunnen aantonen hoe uw organisatie de kwaliteit waarborgt binnen dit nieuwe kader. Een veel gebruikt instrument is het implementeren van een kwaliteitsmanagement systeem, met alle verplichte beleidsdocumenten.

Ik help u graag om deze vertaalslag slim en simpel te maken, zodat de administratieve last beperkt blijft en de focus daar blijft waar deze hoort: bij de zorg voor de cliënt. 

Door de groeiende vraag en personeelskrapte zetten zorgaanbieders vaker ‘ander zorgpersoneel’ (zoals Helpenden niveau 2, leerlingen en stagiaires) in. Volgens het ‘Gezamenlijke inkooptekst en voorwaarden voor de inzet van helpenden (niveau 2) en ander zorgpersoneel in de wijkverpleging‘ willen zorgverzekeraars dit toestaan, maar eisen dat dit veilig en verantwoord gebeurt.

De wijkverpleegkundige (niveau 6 of 7) blijft altijd verantwoordelijk voor de juiste indicatiestelling en houdt toezicht op het zorgplan. Hoewel niveau 2 ingezet mag worden (na afspraak) in stabiele situaties, moet dit altijd onder supervisie van een hoger niveau gebeuren. Er is altijd achterwacht beschikbaar van minimaal niveau 3. Daarnaast is er dubbele controle: ander zorgpersoneel wordt nooit ingezet in de eerste week van zorg, en minimaal eens in de twee weken neemt een niveau 3 of hoger het zorgmoment over. 

Maximale veiligheid

Wilt u altijd veilig zitten, zet dan minimaal een Verzorgende IG (niveau 3) in. De inkooptekst benadrukt dat de inzet van lager personeel weliswaar is toegestaan, maar altijd verplichte supervisie, achterwacht (niveau 3 of hoger) en periodieke overname door een niveau 3 of hoger vereist.

Onderscheid

• Gecontracteerde zorg: Alleen zorgaanbieders die voldoen aan de voorwaarden voor de inzet van ander zorgpersoneel, komen in aanmerking voor een afspraak (contract). De declarabele formatie personeel mag maximaal uit 20% ander zorgpersoneel bestaan.
• Niet-gecontracteerde zorg: Het uitgangspunt is dat de zorgaanbieder zorg kan declareren die geleverd wordt door niveau 3 of hoger. Zorg die is verleend door personeel dat niet aan de omschrijving en aan de gestelde voorwaarden voldoet, is niet declarabel.

Let op

Dubbelcheck is cruciaal voor declaraties! Zorg die niet aan deze voorwaarden voldoet, is niet declarabel. Als blijkt dat u niet de juiste deskundigheid heeft ingezet, bestaat de kans dat u de geleverde zorg moet terugbetalen zoals valt te lezen in dit artikel. Controleer als zorgaanbieder altijd de individuele polisvoorwaarden van de verzekeraar en zorg dat u altijd een actueel overzicht heeft van de bevoegd- en bekwaamheden van uw medewerkers.

Bovendien is het essentieel om goed te kijken naar het aanvraagformulier wijkverpleging, omdat daarop vaak expliciet vermeld staat aan welke minimale opleidingseisen u moet voldoen voor de geleverde zorg.

Goed nieuws voor aanbieders in de wijkzorg. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft een nieuwe, structurele uitstelmogelijkheid geïntroduceerd voor de wettelijke openbaarmaking van de jaarverantwoording. Deze regeling treedt in werking vanaf boekjaar 2025 en is bedoeld om alle zorgaanbieders tegemoet te komen die door toenemende capaciteitsproblemen bij financiële dienstverleners de reguliere deadline van 1 juni dreigen te missen.

Capaciteitstekort

De NZa neemt deze stap omdat de verplichting tot openbaarmaking recent is uitgebreid en nu een significant groter aantal zorgaanbieders raakt. Dit heeft geleid tot een overvraag op de gespecialiseerde capaciteit van accountants en administratiekantoren. “Zorgaanbieders komen hierdoor steeds vaker in de knel met de wettelijke deadline van 1 juni,” aldus een woordvoerder van de NZa. “Aangezien te late openbaarmaking een overtreding is die kan leiden tot juridische procedures en zelfs een bestuurlijke boete, bieden we per boekjaar 2025 een vangnet.”

Werkwijze

De nieuwe uitstelregeling is uitsluitend van toepassing bij aantoonbare capaciteitsproblemen bij financiële dienstverleners, bijvoorbeeld de accountant.

• Aanvraagtermijn: Zorgaanbieders moeten uiterlijk vóór 1 april de aanvraag voor uitstel indienen bij de NZa.
• Indiening: De aanvraag moet worden ingediend via het digitale formulier op jv.nza.nl.
• Deadline: Bij toekenning van het uitstel wordt de uiterlijke datum voor openbaarmaking verlengd tot en met 30 september.
• Bewijslast: De NZa kan aanvullende bewijsstukken opvragen, zoals een schriftelijke verklaring van de financiële dienstverlener die de problematiek bevestigt.
• Pas op:  Hoewel de regeling zorgaanbieders meer ademruimte en een verminderd risico op boetes biedt, benadrukt de NZa dat de mogelijkheid enkel als vangnet dient.

Hulp nodig?

Bestuurders van zorgaanbieders wordt dringend aangeraden om de planning van de jaarverantwoording tijdig te starten. Indien uitstel noodzakelijk is, moet de aanvraag vóór 1 april juridisch goed worden onderbouwd met bewijs van capaciteitsproblemen in de financiële sector. Het compleet inleveren van de jaarverantwoording vergt afstemming, maar bovenal kostbare tijd. Heeft u daarbij hulp nodig neem dan contact met mij op.

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) adviseert gecontracteerde en niet-gecontracteerde wijkverpleging apart te bekostigen. Dit advies wordt door ActiZ, de brancheorganisatie, gezien als een cruciale stap voor meer stabiliteit en helderheid in de financiering van de wijkverpleging.

Integrale tarieven

Vrijwel alle gecontracteerde zorgorganisaties werken momenteel met integrale tarieven (afrekening per uur/week/maand), wat leidt tot minder administratie en meer professionele ruimte voor de zorgverleners, aldus ActiZ. Zorgbestuurder Renée Wilke van ActiZ benadrukt dat het logisch is dat dit integrale tarief de standaard wordt bij gecontracteerde zorg. Echter, de NZa signaleert dat deze integrale tarieven bij niet-gecontracteerde aanbieders te veel risico’s met zich meebrengen, zoals fraudegevoeligheid en gebrek aan sturing.

Wettelijk onderscheid

ActiZ en zorgverzekeraars pleiten daarom voor deze duale bekostiging via een wettelijk onderscheid. Hiervoor is een wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) nodig. Staatssecretaris Pouw-Verweij verkent de mogelijkheden. Volgens ActiZ is wettelijke borging cruciaal voor de verdere ontwikkeling van de wijkverpleging.

Bron: Kamerbrief rijksoverheid

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft de definitieve beleidsregels en tarieven voor verpleging en verzorging in de wijk (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz) vastgesteld. Deze nieuwe kaders treden in werking per 1 januari 2026. De publicatie van de nieuwe tariefstructuur en beleidsregels biedt cruciale duidelijkheid voor de zorgsector. Zorgorganisaties en zorgkantoren kunnen deze informatie nu gebruiken voor de contractering voor het komende jaar en voor het vaststellen van hun beleid en tarieven voor niet-gecontracteerde zorg.

Actie nodig

Met name niet-gecontracteerde aanbieders van wijkverpleging worden dringend geadviseerd om de ontwikkelingen nauwlettend te volgen. Zij dienen de websites van de zorgverzekeraars te raadplegen om inzicht te krijgen in de gepubliceerde ‘tarieven wijkverpleging 2026‘ en het bijbehorende vergoedingsbeleid specifiek voor niet-gecontracteerde zorg. Het is essentieel dat alle zorgaanbieders hun administratieve en declaratiesystemen tijdig aanpassen, zodat de correcte, actuele tarieven per 1 januari 2026 gehanteerd worden.